ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU

ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU

A) HANGİ HAKLAR İHLAL EDİLDİĞİNDE BİREYSEL BAŞVURUDA BULUNULABİLİR?

1) Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki haklardan herhangi biri kamu gücü tarafından ihlal edildiğinde bireysel başvuruda bulunulabilir.

2) AİHS’ de haklar şöyle düzenlenmiştir:

Madde 2 – Yaşama hakkı

Madde 3 – İşkence yasağı

Madde 4 – Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı

Madde 5 – Hürriyet ve güvenlik hakkı

Madde 6 – Adil yargılanma hakkı

Madde 7 – Cezaların kanuniliği

Madde 8 – Özel hayatın ve aile hayatının korunması

Madde 9 – Düşünme, vicdan ve din özgürlüğü

Madde 10 – İfade özgürlüğü

Madde 11 – Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü

Madde 12 – Evlenme hakkı

Madde 14 – Ayırımcılık yasağı

B)   HANGİ KOŞULLAR SAĞLANMALI?

1) Kural olarak güncel ve kişisel bir hakkı doğrudan etkilenenler tarafından yapılabilir .

2) İhlale neden olduğu ileri sürülen işlem veya eylem için kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yollarının tamamının bireysel başvuru yapılmadan önce tüketilmesi gerekir. İhlal iddialarına ilişkin olarak idari başvuru yollarının ve varsa ilk derece mahkemeleri, istinaf mahkemeleri ve temyiz başvuru yollarının tüketilmesinden sonra bireysel başvuruda bulunulabilir.

3) Bireysel başvurunun konusu, Anayasa ve Sözleşme’nin (Türkiye’nin taraf olduğu sözleşmeye ek protokoller dâhil.) ortak koruma kapsamında yer alan hak ihlali iddialarıdır.

C) KİMLER BAŞVURU YAPAMAZ?

1) Kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamaz.

2) Özel hukuk tüzel kişileri,  tüzel kişiliğe ait olmayan haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuru yapamazlar.

3) Yalnızca Türk vatandaşlarına tanınan haklarla ilgili olarak yabancılar bireysel başvuru yapamaz.

D) HANGİ DURUMLARDA BİREYSEL BAŞVURU YAPILAMAZ?

1) Anayasa Mahkemesi kararları ile Anayasanın yargı denetimi dışında bıraktığı işlemler bireysel başvurunun konusu olamaz.

2) Soyut norm denetimine imkân verebilecek şekilde bir yasama işlemi veya düzenleyici idari işlem aleyhine doğrudan bireysel başvuru yapılamaz

E) BAŞVURU FORMU NASIL DOLDURULUR?

1) Başvuru formu Anayasa Mahkemesi’nin internet sitesinde (www.anayasa.gov.tr) yer almaktadır.

2) Öncelikle formun ilk sayfalarında yer alan başvurucuya ilişkin bilgiler kısmı doldurulur.

Başvurucunun T.C. kimlik numarası, adı, soyadı, anne adı, baba adı, doğum tarihi, cinsiyeti, uyruğu, mesleği ve adresi, varsa telefon numaraları ve elektronik posta adresi.

Başvurucunun tüzel kişi olması hâlinde; Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) numarası, unvanı, adresi ve tüzel kişiliği temsile yetkili kişinin adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası, MERSİS numarasının bulunmaması hâlinde tüzel kişinin vergi numarası veya kayıtlı olduğu sicil ve numarası ile varsa telefon numaraları ve kayıtlı elektronik posta adresi.

Başvurunun;

Avukat vasıtasıyla yapılması hâlinde; avukatın adı, soyadı, kayıtlı olduğu baro ve sicil numarası, yazışma adresi, varsa telefon numaraları ve elektronik posta adresi.

Avukat olmayan kanuni temsilci vasıtasıyla yapılması hâlinde; kanuni temsilcinin T.C. kimlik numarası, adı, soyadı, anne adı, baba adı, doğum tarihi, uyruğu, yazışma adresi, varsa telefon numaraları ve elektronik posta adresi.

3) Kamu gücünün ihlale neden olduğu iddia edilen işlem, eylem ya da ihmaline dair olaylar tarih sırasına göre özet halinde yazılır.

Bireysel başvuru kapsamındaki güncel ve kişisel haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildiği ve buna ilişkin gerekçeler ve delillere ilişkin açıklama yapılır.. İhlal edildiği iddia edilen temel haklar ve bunlara ilişkin açıklamaların birbirleriyle ilişkilendirilerek ayrı ayrı açıklanır.

4) Başvuru yollarının tüketilmesine ilişkin aşamaların tarih sırasına göre yazılır. Başvuru yollarının tüketildiği veya başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarih belirtilir.

5) Başvuruya aşağıdaki kısımlar eklenir:

  • Başvuru mazeret nedeniyle süresi içinde yapılamamışsa buna dair açıklamalar.
  • Başvurucunun talepleri.
  • Başvurucunun Mahkeme önünde devam eden bir başka başvurusu varsa numarası.
  • Varsa kamuya açık belgelerde kimliğinin gizli tutulması talebi ve bunun gerekçeleri
  • Kısa mesaj (SMS) veya elektronik posta yoluyla bilgilendirme yapılmasını isteyip istemediği.
  • Başvurucunun veya avukatının ya da kanuni temsilcisinin imzası.
  • Varsa içtüzüğün 73. maddesi kapsamında maddi ve manevi bütünlüğüne yönelik tedbir talebi ve bunun gerekçeleri.

F) BİREYSEL BAŞVURUYU ANAYASA MAHKEMESİNDE HANGİ BİRİM İNCELER?

Kural olarak Anayasa Mahkemesinde bireysel başvuruların kabul edilebilirlik incelemesi ikişer üyeden oluşan Komisyonlar; esas incelemesi ise bir başkanvekili başkanlığında dört üye ile toplanan Bölümlerce yapılmaktadır.

G) HANGİ TARİHTEN İTİBAREN ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU YAPILABİLİR?

Bireysel başvurunun, başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.